Kto to jest wolontariusz?
Zgodnie z definicją zawartą w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wolontariuszem jest osoba fizyczna, która ochotniczo (dobrowolnie) i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na zasadach określonych w ustawie angażując się w pracę na rzecz m.in. organizacji pozarządowych, organizacji kościelnych czy administracji publicznej. Z kolei Centrum Wolontariatu definiuje "wolontariat" jako świadomą, dobrowolną działalność podejmowaną na rzecz innych, wykraczającą poza więzy rodzinno-koleżeńsko-przyjacielskie.
Nowelizacja ustawy ze stycznia 2010 r. określiła wprost, że również członek stowarzyszenia może wykonywać zadania w ramach wolontariatu na rzecz stowarzyszenia, którego jest członkiem. Jeśli więc członek stowarzyszenia chce zaangażować się w działania na zasadzie wolontariatu to organizacja powinna zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy zawrzeć z nim umowę (porozumienie)
Wolontariusz powinien posiadać kwalifikacje i spełniać wymagania odpowiednie do rodzaju oraz zakresu wykonywanych świadczeń, jeżeli obowiązek posiadania takich kwalifikacji i spełniania stosownych wymagań wynika z innych przepisów.
Kto może korzystać z pomocy wolontariuszy?
Z pracy wolontariuszy korzystać mogą:
-
organizacje pozarządowe (przede wszystkim stowarzyszenia i fundacje);
-
osoby prawne i jednostki organizacyjne Kościoła katolickiego i innych kościołów lub związków wyznaniowych, np. parafie, zakony, bractwa religijne;
-
stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, np. związki gmin, powiatów;
-
administracja publiczna, np. ministerstwa, urzędy wojewódzkie, urzędy miejskie;
-
jednostki organizacyjne podległe organom administracji publicznej lub nadzorowane przez te organy, np. teatry;
-
galerie sztuki, domy kultury, ośrodki pomocy społecznej, biblioteki, szkoły itp.
-
spółdzielnie socjalne,
-
spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami, które:
-
nie działają w celu osiągnięcia zysku
-
przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych
-
nie przeznaczają zysku do podziału między swoich członków, udziałowców, akcjonariuszy i pracowników
Wymienione podmioty mogą angażować do pomocy wolontariuszy jedynie przy swojej działalności statutowej, szczególnie działalności w sferach pożytku publicznego (wymienionych w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego).
Nie wolno jednak wolontariuszom podejmować działań przy pracach związanych z działalnością gospodarczą.
Czy wolontariusz jest pracownikiem?
Wolontariusz nie jest pracownikiem, bo za swoją pomoc nie pobiera wynagrodzenia. Wykonuje on swoje świadczenia na podstawie porozumienia, a nie umowy o pracę.
Zgodnie z prawem świadczenie wykonywane przez wolontariusza nie jest "świadczeniem pracy", ale "świadczeniem odpowiadającym świadczeniu pracy". Stosunek prawny łączący korzystającego z wolontariuszem nie jest stosunkiem pracy, tylko stosunkiem cywilnoprawnym. Do spraw nieuregulowanych w porozumieniu wolontariackim oraz ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy.
Okres wykonywania świadczeń wolontarystycznych nie wpływa też na uprawnienia pracownicze - urlop wypoczynkowy, świadczenia emerytalne, nie zalicza się do stażu pracy.
Opracowano na podstawie serwisu wolontariat.ngo.pl.
Jakie obowiązki ma organizacja wobec swoich wolontariuszy?
Zawarcie porozumienia z wolontariuszem
Przed przystąpieniem do współpracy strony muszą zawrzeć porozumienie o współpracy, które określać będzie warunki, przedmiot i zakres współpracy. W zależności od czasu trwania współpracy taka umowa być ustna lub pisemna. Więcej na ten temat czytaj tutaj:
poradnik.ngo.pl/x/504006.
Poinformowanie o bezpiecznych i higienicznych warunkach wykonywania świadczeń
Organizacja korzystająca z pomocy wolontariusza musi poinformować go o bezpiecznych i higienicznych warunkach wykonywania świadczeń oraz musi zapewnić takie warunki. Często poinformowanie takie utożsamiane jest z koniecznością zapewnienia szkolenia w zakresie BHP. Nic bardziej mylnego. W stosunku do wolontariusza nie ma takiego obowiązku - wolontariusz nie jest pracownikiem.
Aby jednak ustrzec go od niebezpieczeństw związanych z wykonywana pracą musi on znać zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych, np. znać przebieg dróg ewakuacyjnych, zasady zachowania w trakcie pożaru, właściwego wykonywania powierzonych mu czynności. Taki instruktarz może przeprowadzić w placówce osoba do tego uprawniona, najczęściej dyrektor lub inna przez niego wyznaczona. W zakładach gdzie jest stanowisko inspektora BHP będzie to właśnie osoba pełniąca tę funkcję.
Zapewnienie środków ochrony osobistej
Powierzając wolontariuszowi do wykonania zadanie, należy zaopatrzyć go w odpowiednie środki ochrony osobistej. Np. jeśli wolontariusz będzie pomagał nam w pracach porządkowych w ogrodzie powinien mieć ubiór chroniący go przed ewentualnymi skaleczeniami, jeśli odwiedzał będzie dzieci w szpitalu to powinien mieć fartuch i obuwie ochronne. Od specyfiki pacy zależeć będzie jakie środki ochrony należy zagwarantować wolontariuszowi.
Zaświadczenie
Na życzenie wolontariusza organizacja ma obowiązek wystawić mu zaświadczenie potwierdzające współpracę lub (również na życzenie wolontariusza) przygotować opinię o sposobie wykonywania przez niego zadań. Jest to nic innego jak forma rekomendacji, o którą często proszą wolontariusze.
Opracowano na podstawie serwisu wolontariat.ngo.pl.
Gdzie można szukać porady, informacji na temat wolontariatu? Gdzie szukać wolontariuszy?
Zapewne wiele osób, mając wątpliwości, kłopoty z zaangażowaniem wolontariusza zastanawia się: do kogo się zwrócić, kto mógłby pomóc? Oto kilka miejsc, gdzie organizacje mogą liczyć na takie wsparcie.
Pierwsze z nich to regionalne i lokalne Centra Wolontariatu – działalność tego typu placówek w Polsce zainicjowało w 1993 r. Centrum Wolontariatu w Warszawie wychodząc naprzeciw potrzebom wspierania niezależnych inicjatyw społecznych. Działalność Centrów polega na promowaniu bezinteresownej pracy wolontarystycznej, edukacji wolontariuszy i współpracujących z nimi organizacji pozarządowych i instytucji. Centrum Wolontariatu sprzyja też poszukiwaniu nowych metod ułatwiających i pozwalających wkomponować wolontariat w codzienne życie. Służą temu m.in. różne programy: „Wolontariat w szpitalu”, Wolontariat w szkole”, „Wolontariat w Ośrodkach Pomocy Społecznej”, „Wolontariat pracowniczy, „Wolontariat – pierwszy krok na rynek pracy”. Więcej informacji na:
www.wolontariat.org.pl
Bogatym źródłem informacji o wolontariacie jest Internet - poniżej kilka przydatnych adresów:
A oto przykładowe linki do organizacji zajmujących się pracą wolontariuszy w Polsce i za granicą:
www.pah.org.pl
www.caritas.pl
www.jedenswiat.org.pl
Opracowano na podstawie serwisu wolontariat.ngo.pl.
